Innréttingar í fjósum - mál og stærðir

Eftirfarandi mál sem snúa að nærumhverfi gripanna er hægt að hafa til viðmiðunar við hönnun fjósa fyrir íslenska nautgripi.

Kálfar og geldneyti

Stærðir á einstaklingsstíum fyrir kálfa
Lífþungi gripa, kg   Undir 60     Yfir 60  
Æskileg stærð, m2 1,7 2,0
Lágmarksstærð, m2 1,2 1,4
Lágmarkslengd, m 1,2 1,4
Lágmarksbreidd, m 1,0 1,0
Lágmarkshæð skilrúma, m 1,0 1,1
Heimild: Landbrugets Rådgivningscenter, 2001. Indretning af stalde til kvæg - Danske anbefalinger, 3. udgave, tafla 8.1, bls. 60.

Mál á át- og drykkjaropi í einstaklingsstíum fyrir kálfa
Lífþungi, kg   Undir 60     Yfir 60  
Breidd átops, m 0,19 0,20
Hæð átops, m 0,28 0,30
Lágmarksrúmmál á drykkjarskálum, l 6 6
Hæð frá stíubotni til efstu brúnar skálar, m 0,45 0,50
Hæð frá stíubotni að túttu, m 0,70 0,80
Hámarkshæð frá stíubotni að heygrind, m 0,80 0,90
Heimild: Landbrugets Rådgivningscenter, 2001. Indretning af stalde til kvæg - Danske anbefalinger, 3. udgave, tafla 8.2, bls. 61.

Mál á básum fyrir geldneyti, gripir bundnir á bás
Lífþungi gripa, kg   100     150     200     300     400  
Lágmarksbásbreidd, m 0,80 0,85 0,90 1,00 1,10
Lágmarksbáslengd, m 1,25 1,30 1,40 1,55 1,70
Heimild: Landbrugets Rådgivningscenter, 2001. Indretning af stalde til kvæg - Danske anbefalinger, 3. udgave, tafla 8.4, bls. 63.


Mál á legubásum fyrir kálfa og geldneyti

Lífþungi gripa, kg   100     150     200     300     400     500  
Lágmarksbreidd, m 0,55 0,60 0,70 0,85 0,95 1,10
Lágmarkslengd, bás að vegg, m 1,50 1,60 1,70 1,95 2,15 2,40
Lágmarkslengd, bás á móti bás**, m 1,40 1,50 1,60 1,80 2,00 2,25
Hæð undir neðsta framrör á legubás:
- annað hvort lágmarkshæð, m 0,55 0,58 0,62 0,69 0,73 0,76
- eða hámarkshæð, m 0,05 0,05 0,05 0,05 0,05 0,10
Fjarlægð brjóstplanka frá afturbrún legubáss, m *** 1,25 1,30 1,40 1,55 1,60 1,65
Fjarlægð herðakambsslár frá afturbrún legubáss, m 1,20 1,25 1,35 1,50 1,55 1,60
Hæð herðakambsslár, +/- 0,05 m 0,60 0,70 0,80 0,90 1,00 1,05
Halli á legubás, %, +/- 1% 5 5 5 5 5 5
Hæð á legubás frá göngusvæði, m **** 0,15-0,25
* Legubásar með lokaðar hliðar skulu vera 10% breiðari.
** Gert er ráð fyrir því að ekki sé skilrúm framan við legubása sem snúa á móti hvor öðrum þannig að gripirnir geti lagst og staðið upp á eðlilegan hátt.
*** Brjóstplanki getur verið nauðsynlegur þar sem halli á legubás er undir 4% og/eða til að hinda að gripirnir leggist of framarlega í legubásinn.
**** Uppgefin hæð á legubás frá göngusvæði er með legubásamottu eða -dýnu.
Heimild: Landbrugets Rådgivningscenter, 2001. Indretning af stalde til kvæg - Danske anbefalinger, 3. udgave, tafla 8.9, bls. 67.

Lágmarksgangbreidd í metrum
Lífþungi gripa, kg   100     150     200     300     400     500  
Frá jötukanti að vegg 1,65 1,85 2,20 2,50 2,70 2,95
Frá jötukanti að legubás a) ein legubásaröð 1,65 1,85 2,20 2,50 2,70 2,95
Frá jötukanti að legubás b) tvær legubásaraðir 2,00 2,20 2,60 2,95 3,25 3,25
Frá jötukanti að legubás c) þrjár legubásaraðir eða fleiri/hálmfjós 2,10 2,35 2,80 3,15 3,50 3,60
Milli legubásaraða 1,10 1,20 1,30 1,50 1,90 2,20
Milli legubása og veggjar 1,10 1,20 1,30 1,50 1,90 2,20
Þvergangur 1,00 1,00 1,00 1,15 1,45 1,65
Þvergangur með drykkjarplássum, með vatnskari 2,30 2,50 2,90 3,25 3,55 3,60
Lágmarksbreidd á gangi sem endar í botnlanga 1,35 1,50 1,75 2,00 2,20 2,35
a) Ein röð legubása við hvora hlið fóðurgangs
b) Tvær raðir legubása við hvora hlið fóðurgangs
c) Þrjár eða fleiri legubásaraðir eða hálmfjós við hvora hlið fóðurgangs
Heimild: Landbrugets Rådgivningscenter, 2001. Indretning af stalde til kvæg - Danske anbefalinger, 3. udgave, tafla 8.10, bls. 69.

Stærðir á átsvæðum við fóðurgang
Lífþungi gripa, kg   Undir 60     60     100     150     200     300     400     500  
Hæð jötukants frá gólfi átsvæðis, m 0,40 0,40 0,45 0,45 0,50 0,50 0,55 0,55
Breidd átsvæðis, +/- 0,05 m 0,30 0,30 0,35 0,40 0,50 0,55 0,60 0,65
Lágmarkshæð jötubotns frá átsvæði, m 0,15
Lágmarkshæð á efsta röri yfir átsvæði, m 1,10 1,10 1,20 1,30 1,30 1,30 1,30 1,40
Heimild: Landbrugets Rådgivningscenter, 2001. Indretning af stalde til kvæg - Danske anbefalinger, 3. udgave, tafla 8.11, bls. 69.


Mjólkurkýr

Leiðbeinandi mál á legubásum
Breidd legubáss, m 1,10
Lengd legubáss - bás að vegg, 2,40 m.
Lengd legubáss - bás að bás, 2,20 m.

Heimild: Magnús Sigsteinsson